Roztocze kurzu domowego są po ziarnach pyłku roślin najczęstszym alergenem wywołującym alergiczny nieżyt nosa. Są odpowiedzialne za objawy całoroczne. Roztocze są pajęczakami, o wymiarach od kilkuset mikrometrów do około milimetra. Występują w różnych środowiskach na kuli ziemskiej. Opisano około 30 000 gatunków roztoczy; wiele z nich jest szkodnikami roślin, niektóre przenoszą choroby, ale tylko część z nich ma znaczenie w alergologii.

Roztocze kurzu domowego są obecne we wszystkich domach. Należą one głównie do rodziny Pyroglyphidae. W Polsce, podobnie jak w całej Europie dominuje gatunek Dermatophagoides pteronyssinus, ale obecne są również gatunki Dermatophagoides farinae i Euroglyphus manyei.
Obok roztoczy kurzu domowego do gatunków alergizujących, choć znacznie rzadziej, należą roztocze magazynowe z rodzin Acaridae i Glycyphagidae: Acarus siro, Glycyphagus domesticus i Glycyphagus destructor. Obecne są w niektórych przechowywanych produktach spożywczych.
Roztocze kurzu domowego występuje najliczniej w starych i wilgotnych domach. Środowisko wilgotne i cieple tworzy najlepsze warunki dla rozwoju tych pajęczaków. Temperatura powietrza optymalna do rozmnażania i rozwoju najczęściej uczulającego Dermatophagoides pteronyssinus zawiera się w granicach 21-28 st Celsjusza, a wilgotność względna powietrza 60 -80%. Gdy temperatura spada poniżej 15 st Celsjusza lub wzrasta powyżej 35 st Celsjusza, a wilgotność powyżej 80% rozwój Dermatophagoides pteronyssinus zostaje zahamowany.
Liczba roztoczy maleje wraz ze wzrostem wysokości nad poziomem morza, co wiąże się ze zmiana warunków środowiskowych, głównie temperatury i wilgotności.

W związku z powyższymi wymaganiami życiowymi najwięcej roztoczy jest w kurzu domowym od sierpnia do listopada. Namazanie ich rozpoczyna się wraz z początkiem lata. Jedno pokolenie rozwija się w ciągu około miesiąca. Samica składa każdego dnia do 4 jaj. Z jaja po ok. 6 dniach wylega się larwa, która po ok. 25 dniach przekształca się w osobnika dojrzałego. Samce Dermatophagoides pteronyssinus żyją 60-100 dni, a samice do 150 dni. W miarę zbliżania się zimy, wraz ze zmiana temperatury i wilgotności powietrza, ilość roztoczy znacznie spada.
Meble tapicerskie, materace i pościel, kotary, dywany to miejsca gdzie najliczniej gromadzą się roztocze kurzu domowego. Nieco mniej jest ich w kurzu podłogowym. Żywią się złuszczonym naskórkiem ludzkim i zwierzęcym, mikroorganizmami (np. grzybami pleśniowymi) oraz resztkami organicznymi obecnymi w domach.

Głównym źródłem alergenu roztoczowego są ich odchody. Drobiny kału roztoczy w postaci pokrytych śluzem kuleczek przyklejają się do materiałów chropowatych np. włókien tkanin. Stad tez meble tapicerskie, dywany sprzyjają gromadzeniu alergenu.
Najlepiej poznanymi alergenami są Der p I i II (Dermatophagoides pteronyssinus); proteiny o masie cząsteczkowej odpowiednio 26 kDa i 15 kDa. Ocenia się, iż na alergeny te wykazuje nadwrażliwość ponad 80% osób uczulonych na roztocze. Poziomy stężenia alergenu roztoczy przekraczające 2 mikrogramy w 1 gramie kurzu (obecności ponad 100 roztoczy w 1 gramie kurzu) stwarzają zagrożenie dla osób skłonnych do uczuleń.

W badaniach Samolińskiego 22% pacjentów z alergicznym nieżytem nosa demonstrowało dodatni test skórny na alergen Dermatophagoides farinae, a 18% na alergen Dermatophagoides pteronyssinus.

Zalecenia profilaktyczne

• zachowaj szczególną czystość mieszkania
• usuń wszystkie przedmioty, które gromadzą kurz: meble tapicerowane, grube zasłony, dywany, suszone kwiaty (generalnie wszystkie przedmioty których nie można wyprać, przetrzeć mokrą szmatką, lub obpłukać bieżącą wodą)
• używaj tylko odkurzaczy z filtrem wysokiej efektywności (HEPA) - powinien mieć certyfikaty polskich ośrodków badawczych np. Karcher lub Zelmer
• regularnie odkurzaj i trzep materac na którym śpisz
• Twoja pościel powinna być wykonana z włókien umożliwiających częste pranie (materiały syntetyczne). Unikaj naturalnego pierza. Poduszka i kołdra (koc) powinny być prace conajmniej raz na 3 miesiące. W zimie poddawaj pościel działaniu mrozu a latem słońca.
• używaj nieprzepuszczalnych dla alergenów roztoczy poszewek - szczególnie na materac
• dbaj o prawidłową wentylację, niską wilgotność oraz umiarkowaną temperaturę w pomieszczeniach.

Strona jest częścią Serwisu Alergologicznego www.alergen.info.pl